logo_Ede

Gebruikerswaardering: 0 / 5

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Op 15 september 1979 verscheen In de Edese Courant, ter gelegenheid van de aanstaande buurspraak, een interview met buurschrijver Jan Stomphorst.

Wij nemen hethier over, omdat het een mooi tijdsbeeld is. Op enkele punten zijn correcties toegevoegd.

Rechten lopen over twintig jaar af: haalt de Buurt het Jaar 2000?

stomphorst

EDE - Iedereen die in de kom Ede of in de wijk Veldhuizen grond gekocht heeft is geërfde van de Buurt en is dan ook welkom op de jaarlijkse buurtspraak die vólgende week gehouden wordt. (Opm.: dit betrof de kadastrale secties Ede A, C, F, G en K). De buurt is één van de oudste vormen van gereglementeerd samenleven en een voorloper van de gemeente. In heel Nederland zijn er van die·buurten geweest, maar is er nauwelijks één meer over. Een van de allerlaatste is de Buurt Ede-Veldlhuizen.

Wat is de oorzaak dat deze Buurt, die al eeuwenoud is, bleef bestaan? "Dat komt, omdat hij rechten heeft", zo vertelt de heer J. Stomphorst, buurtschrijver. Die rechten betreffen de hei. Vroeger was die hei gemeenschappelijk bezit van de geërfden. Maar sinds het begin van deze eeuw is het niet alleen maar de Buurt, die er iets over te zeggen heeft

In 1902 was er een buurtspraak en het belangrijkste punt op de agenda was "de verkoop van het recht van heffing van den erfpachtsom der gronden aan de Staat in erfpacht uitgegeven". De hoogste inschrijver was gravin Bentinck. Het zou voor een periode van honderd Jaar zijn. In 1920 heeft de gravin het recht van erfpacht verkocht aan defensie. (Opm: de hei ten zuiden van de straatweg Ede-Arnhem was al eerder aan de staat verkocht, het deel ten noorden was  echter in bezit gebleven van de geërfden, en werd aan de staat verpacht. Dat verpachte deel werd aan Kernhem (Bentinck) verkocht, en die onting vervolgens de erfoachtcanon, In een serie verkopen is het met erfpacht belastte deel vervolgens bij stukje en beetje aan de staat verkocht. Vermoedelijk een manier om de begroting van het ministerie te ontzien, ook toen was geld voor defensie een heikel onderwerp).

In het jaar 2000 lopen de rechten van de Buurt af en dan hebben de geërfden niets meer te vertellen. "Er zit natuurlijk een ideele kant aan het in stand houden van de Buurt, een tikje nostalgie. Bovendien mogen we wel stellen, dat de Buurt Ede-Veldhuizen de oudste papieren van Ede heeft; letterlijk. Het Buurtboek (of "buurboek"; zoals het toen heette) dateert van 1650", aldus de heer Stomphorst,

De geëerfden hebben niét alleen op papier rechten. Ze mogen de hei op wanneer ze dat maar willen, ook al heeft defensie die hei in gebruik. Defensie heeft al eens geprobeerd om de hei af te sluiten, maar dat is niet gelukt. Prompt kwam de Buurt in het geweer, en het slot van het lied was dat de hei toegankelijk bleef.

Vorig jaar is er op de buurtspraak uitgebreid gesproken over de verloederlng van de heide. Uit een rapport "Met 't oog op de heide", bleek dat er maatregelen moeten worden genomen wil de heide in stand blijven. De verkeersdruk moet · verminderd worden. Als alle maatregelen die in het rapport werden aanbevolen gerealiseerd zouden worden, zou het bestuur er geen moeite mee hebben om de rechten weg te geven. Dat was niet zeker en daarom ging het niet door.

Het bestuur bestaat uit de buurtrichter (voorzitter), die om de zes jaar herbenoemd wordt. Hij wordt bijgestaan door vier buurtmeesters, twee uit Ede en twee uit Veldhuizen. Zij worden gekozen door en uit de geërfden. Vroeger hadden zij verschillende voorrechten, zoals een vrije plaats in de kerk. De buurtschrijver, de functie die nu door de heer Stomphorst vervuld wordt, is geen lid van het bestuur.

Dan is er ook nog een buurtscheuter, die toezicht houdt op het naleven van de verordeningen. "Een soort van politie-agent zou je kunnen zeggen". Een keer per jaar, op de derde donderdag in september (dat is dit jaar 20 september) wordt er een Buurtspraak gehouden. Hier ziin alle geërfden en belangstellenden welkom.

"Meestal komen er zo'n zestig mensen, meest ouderen", aldus Stomphorst, die constateert dat er gaandeweg wat minder belangstelling komt. "Maar het buurtbestuur hoopt. toch dat we het jaar 2000 halen. Hoe het dan moet zien we wel weer".