logo_Ede

Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

Het onderstaande verhaal is zeer beknopt, en bevat een onjuistheid. Het Betarixpark behoorde niet geheel aan het buurschap Maanen, het noordelijke deel was eigendom van het buurschap Ede-Veldhuizen. We zien dit terug op een kart uit 1925, dank zij het feit dat het deeel van Ede-Veldhuizen door het buurscahp bepoot was met dennen, en Maanen (een "arme" buurschap) daar destijs niet toe overging. We zien daardoor op de kaart precies de grens tussen de beide buurschapen, zoalsdie opgemeten en in eenprotocol was vastgelegd

Het is thans vrijwel onmogelijk een voorstelling te maken hoe bovengenoemde fraaie woonwijk er in het begin van deze eeuw uitzag. Als een uitloper van bossen en heide, oostelijk van ons dorp, lag hier een enorme lap, toen waardeloze grond, bestaande uit zandverstuivingen. heuvels en vliegdennen, bekend als het Maanderzand. Sinds jaar en dag behoorde dit terrein aan het buurschap Maanen, dat deze onrendabele zandvlakte op 2 mei 1905 publiekelijk verkocht en daarvoor ruim 18.000 gulden ontving. Overigens werd deze Buurt enkele jaren later, tijdens de Buurspraak van juni 1911, opgeheven. De resterende bezittingen en buurtwegen gingen over naar de gemeente.

Natuurgeneesoord

Een jaar daarvoor, in 1910, was een groot deel van het Maanderzand in handen gekomen van dokter Balt, afkomstig uit Den Haag. Hij zou de eerste, en lange tijd ook de enige bewoner van deze woestenij worden. Dokter Balt toonde zich een aanhanger van de destijds bekende prof. Bircher-Benner, die met succes zijn natuurgeneeswijze toepaste. De dokter stond iets dergelijks voor ogen. Hij liet dicht bij het huidige Beatrixplein een villa in Zwitserse stijl bouwen, met in de naaste omgeving een aantal houten paviljoens en ligkoepels. Voor vloeren in huis en bijgebouwen werd geen geld uitgetrokken, de zandbodem was voldoende en paste in zijn genezingssysteem. Dokter Balt was van mening dat de natuur door volkomen rust, zuivere lucht, dennengeur en goede verzorging zelf grotendeels voor genezing kon zorgen. In dit particuliere sanatorium verbleven dan ook vrijwel uitsluitend langdurige zieken, zowel uit binnen- als buitenland.

Mede door de geïsoleerde ligging van de villa, waar niemand kwam die daar niets te maken had, hing er een waas van geheimzinnigheid over het natuurgeneesoord. Een loodgieter, die regelmatig de asfaltdaken moest repareren, vertelde dat - als hij de mastiek-ketel had branden - de patiënten werd aangeraden de scherpe peklucht diep in te ademen. Een ander wist te vertellen dat ook modderbaden werden toegepast, maar een feit is dat heel wat mensen in deze woeste, maar gezonde omgeving, genezing hebben gevonden.

Uitbreidingsplan

In 1924 kocht een opgerichte Maatschappij tot Exploitatie van het Maanderzand,onderdeel van het Haagsche Effectenkantoor, de grond van de heer Balt, uitgezonderd het gedeelte dat deze voor zijn praktijk nodig had. Allereerst werd het terrein in kaart gebracht, daarna een paar wegen aangelegd, en verrezen de eerste middenstandswoningen.

Toen in 1938 prinses Beatrix werd geboren, werd de naam Maanderzand gewijzigd in Beatrixpark. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog hield voorlopig een verdere ontwikkeling tegen. Wel sneuvelden, vooral in de laatste oorlogswinter, tal van bomen om de kachels brandende te houden.

Na de bevrijding kwam al gauw een uitbreidingsplan tot stand, ook voor het Beatrixpark. De grond was inmiddels in handen van verschillende eigenaren gekomen en meerdere wegen werden aangelegd. Geleidelijk kwamen er woningen en gebouwen en kreeg het Beatrixpark haar huidige aanzien. Wie echter thans de Zuidelijke Spoorstraat volgt kan - aan de overzijde van de spoorlijn - hier en daar nog een bescheiden indruk krijgen hoe eens het Maanderzand er uit zag.

H. J. Nijenhuis - Ede Stad 28-04-1983