logo_Ede

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 
kattenbroek

 

In het buurschap Overwoud, ten noorden van Lunteren loopt de Kattenbroekerweg.

Hij loopt door het oosten van de Gelderse Vallei, een gebied waarin nogal wat beken te vinden zijn, die het water uit de stuwwal van de Veluwe afvoeren.

In het voorjaar konden de beken de grote hoeveelheid vrijkomend water niet verwerken, en traden dan buiten hun oevers.

Zo ontstonden de broeklanden. "Broek" betekende oorspronkelijk "moeras, laaggelegen land dat telkens door het wassen van nabijgelegen beken onderloopt". Deze broeklanden konden voor agrarisch gebruik geschikt gemaakt worden ("aanbroeken") door er voor te zorgen dat de beken het water beter konden afvoeren, en door sloten te graven. Vervolgens werden deze gronden in gebruik genomen, veelal als grasland om vee te weiden.

In vochtige gebieden groeit de wilg salix fragilis uitstekend, want wilgen houden van een vochtige bodem. In het voorjaar, als de wilgen bloeien, verschijnen de bekende katjes. De salix fragilis wordt dan ook wel kattenhout genoemd: "Hout (= boom) waar katjes aan groeien". En kennelijk groeide in het broekland van de Meuluntersche beek veel kattenhout, en stond er veel salix fragilis.

Zo kwam de naam Kattenbroek in zwang om het gebied aan te duiden. Want straatnamen en huisnummers waren er vroeger niet, men gebruikte aardrijkskundige aanduidingen of toponiemen om een locatie aan te duiden. Toponiemen worden ook wel veldnamen genoemd. Een vroegere bosbaas van Kernhem, Ossnekoppele, had als hobby het verzamelen van dergelijke veldnamen, en daarvan is een atlas gemaakt waarin meer dan 2700 van die benamingen ingetekend zijn. Deze "Veldnamenatlas van Ossenkoppele" is in te zien in de studiezaal van het Edese gemeentearchief.

Op onderstaande afbeelding zien we een gedeelte van een blad uit deze atlas, ongeveer samenvallend met de hierboven staande afbeelding. De veldnamen zijn ingeschreven op een kopie van de kadastrale minuut uit 1823.

De kadastrale minuut was de eerste kadastrale kaart, en heirop zijn alle percelen na opmeting ingetekend en genummerd. In een bijbehorende lijst is van elk nummer terug te vinden wie de eigenaar van dat perceel was.

1832

 

In 1832 bestond een boerderij met de naam "Kattenbroek" al, en wat nu de Kattenbroekerweg heet was toen de "Weg van Kattenbroek naar de Valk". De Valk is een nabijgelegen kleine woonkern. Het broekland was er eerst, de boerderij kwam later, na ontginning van het broekland dat toen al de naam Kattenbroek zal hebben gedragen.

De individuele perceelsnamen zijn in groen ingeschreven. De naam Oost Kattenbroek is met een rode kleur gesschreven, en dat betekent dat we te maken hebben met een veld, een groep van meerdere percelen. Percelen die ten oosten van de boerderij Kattenbroek liggen.

Het is niet bekend of er ook een toponiem West Kattenbroek heeft bestaan, veel toponiemen zijn in de loop van de tijd verloren gegaan. Zoals ook de naam van de boerderij.

Wat we wel zien is dat de beek die langs de Kattenbroek-percelen loopt in 1832 al gekanaliseerd was, dat was ten behoeve van het verbeteren van de afwatering, een rehte beek voert water sneller af dan een vrij meanderende. Diezelfde beek heet tegenwoordig Meuluntersche Beek.

We zien, als we beide kaartjes vergelijken, dat er rond de locatie van de vroegere boerderij Kattenbroek wel het een en ander is veranderd. De boerderij is weg, wegen zijn verdwenen, andere zijn erbij gekomen. In het kadaster zijn al deze veranderingen nauwkeurig opgetekend, en het is bijzonder aardig, maar ook zeer tijdrovend, om dat proces van verandering na te gaan.

Op de website van de gemeente Ede vinden we ook "Archieval", http://www.archieval.nl/ en daarin zijn, onder "Panden en percelen" alle kadastrale gegevens terug te vinden. Wie het naadje van de kous wil weten kan in de studiezaal van het Edese gemeentearchief kaarten inzien, de zogenoemde Kadastrale Hulpkaarten. Want van elke wijziging die optrad op de kadastrale kaart werd, en wordt, door landmeters in kaart gebracht. En elke wjzigng werd ingetekend op zo'n hulpkaart. Tegenwoordig gaat dat met GPS op een digitale manier, maar de werkwijze is al meer dan tweehonderd jaar onveranderd. Het kadaster is dan ook de enige plek waar precies is na te gaan wie de eigenaar van een perceel (c.q.van een daarop staand gebouw) is.

Sterker nog, wie een huis koopt, moet naar de notaris. Deze maakt een akte van verkoop en koop op. En pas als die akte ingeschreven is bij het kadaster is zo'n onroerend goed transactie rechtsgeldig.